ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ

 

         

 Οι μαθητές που εργάστηκαν είναι οι:

 Γώγου Σπυριδούλα,  Κωλέτση Άρτεμις, Κωσταράς Οδυσσέας,  Λαμπροπούλου Δώρα, Καμινάρης Ανδρεας

                         ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

1.Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑΣ

2.ΕΘΙΜΑ:

α) ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ - ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΣ,

β) ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ,

γ)25η ΜΑΡΤΙΟΥ-ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ,

δ) ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ,

ε) ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ,

ζ) ΑΝΑΛΗΨΗΣ,

η) ΛΑΜΠΑΔΑΡΗ,

θ) 15ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ,

ι) 14η ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ,

κ) ΜΠΟΥΡΜΠΟΥΡΕΛΙΑ

 

 

 

 

 

 

1. ΠΡΟ'Ι'ΣΤΟΡΙΚΗ   ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Η   παρουσία ανθρώπινης ζωής στο νησί εντοπίζεται για πρώτη φορά γύρω στα  50.000 χρόνια π.χ, σε μια περίοδο κατά την οποία η στάθμη της θάλασσας βρίσκοταν τουλάχιστον εκατό μέτρα χαμηλότερα από τη σημερινή και η Κεφαλονιά, όπως και άλλα Ιόνια νησιά, ήταν ακόμη ενωμένη με την απέναντι ελληνική ηπειρωτική χώρα και την Ιταλική Χερσόνησο. Ίχνη της παρουσίας του παλαιολιθικού ανθρώπου ήρθαν στο φως σε πολλές περιοχές, στο Φισκάρδο, στη Μούντα, στη Σκάλα, στον Πόρο, στη Σάμη και στην περιοχή του Αργοστολίου.Λίθινα εργαλεία παλαιότερα πιθανόν των 50.000 χρόνων βρέθηκαν στην περιοχή του Φισκάρδου, όπως λοστός πελέκεις, αιχμές τριγωνικές διαφόρων μεγεθών και σχημάτων, μαχαίρι με ράχη, σφήνες, γλυφίδες και τρυπητήρια.

 

  Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟ 1821

Η Κεφαλονιά, που υπήρξε ιδιαίτερα δεκτική στα φιλελεύθερα και εθνικά μηνύματα της εποχής αυτής,πρωτοστατεί με όλα τα μέσα έμψυχο και άψυχο υλικό στους αγώνες για την εθνική ανεξαρτησία,και οι Κεφαλονίτες δίνοντας το ηρωικό τους "παρών" και διατηρούν το ζήλο τους διακάη μέχρι το τέλος του αγώνα.Σε μια από τις πρώτες μάχες ο κεφαλονίτης πλοίαρχος και μέλος της Φιλικής Εταιρείας ο Ανδρέας Σφαέλος μαζί με τους συμπατριώτες κατατροπόνουν δύο φορές τα τουρκικά καράβια στον Προύθο. Η νίκη κατά την ναυμαχία αυτή

ενθουσίασε τόσο τον Αλέξανδρο Υψηλάντη που ανέθεσε επίσημα στο Σφαέλο τη συγκρότηση του πρώτου επαναστατικού στολίσκου, ώστε να θεωρείται αυτός ο κεφαλονίτης πρώτος ναύαρχος του αγώνα.Η δραστήρια συμμετοχή των κεφαλονιτών και θιακών στην επανάσταση στη Μολδοβλαχία τους χάρισε την μεγάλη τιμή να απονέμονται "τα πρωτεία στον εκεί αγώνα και γενικότερα στον αγώνα της εθνικής ανεξαρτησίας".Αξιόλογη ήταν και η προσφορά τους στις μάχες της Πελοποννήσου και κυρίως στην περιοχή του Λάλα.

Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Πρωτοστάτης της ιδέας της ένωσης με την Ελλάδα υπήρξε το κίνημα των Ριζοσπαστών που αποτελείται από όλες τις κοινωνικές τάξεις αφού ήταν κοινό το αίσθημα του εθνισμού.Κορυφαίοι του κινήματος υπήρξαν οι Ηλίας Ζερβός Ιακωβάτος,ο Γεράσιμος Λιβαδάς,ο Γεώργιος Μεταξάς Λυσίος.Βίαιες εξεγέρσεις ξεσπούν εναντίον των Άγγλων κατακτητών ενώ σημειώνονται αιματήρα επεισόδια σε σχεδόν καθημερινή βάση.

Το 1850 διεξήχθησαν οι πρώτες ουσιαστικά ελεύθερες εκλογές των οποίων αποτέλεσμα υπήρξε η εκλογή πανίσχυρης ριζοσπαστικής αντιπροσωπείας.Μέσα από διάφορες ζυμώσεις και μετά από σκληρό αγώνα υπογράφεται στις 21 Μα'ί'ου 1864 και ώρα 12 το μεσημέρι η αναχώρηση των βρετανικών στρατευμάτων από τα νησιά και η πολυπόθητη ένωση με την Ελλάδα.

ΤΑ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

Στα χρόνια που ακολουθούν έντονη είναι η παρουσία ανθρώπων που με τις ριζοσπαστικές του ιδέες προσπάθησαν να διαφωτίσουν το λαό και να τον αποτραβήξουν

από το τέλμα του συντηρητισμού και της ολιγαρχίας.Αξίζει να αναφερθούν τα ονόματα των Παναγιώτη Πανά, Ρόκκου Χο'ι'δά και Μαρίνου Αντύπα

ΟΙ ΣΕΙΣΜΟΙ ΤΟΥ 1953

Στις 12 Αυγούστου 1953 ημέρα Τετάρτη και ώρα 11:20 το πρωί ο Εγκέλαδος χτυπά την Κεφαλονιά. Ο σεισμός ήταν μεγέθους 6.5-7 Ρίχτερ και είχε διάρκεια 58 δευτερολέπτα. Η σεισμική δόνηση επέφερε ολοκληρωτική καταστροφή.Η κατάσταση ολόκληρου του νησιού είναι τραγική.Ο όγκος των καταστροφών είναι πρωτοφανής, εκατοντάδες οι νεκροί και οι τραυματίες που ανασύρονται μέσα από τα ερείπια.Θα ήταν δεκαπλάσιοι οι νεκροί και ίσως περισσότεροι αν οι πρειδοποιητικές σεισμικές δονήσεις δεν συγκρατούσαν τον κόσμο στην ύπαιθρο και τα πλατώματα μακριά από τις οικοδομές.
Φθάνοντας στο Αργοστόλι νομίζεις ότι έγινε συμμαχική απόβαση.Ο όρμος είναι γεμάτος πολεμικά καράβια που ήρθαν

για να προσφέρουν βοήθεια. Τέσσερα του Ισραήλ, έξι εγγλέζικα, πέντε αμερικάνικα, δύο ιταλικά, το μεγάλο θηρίο "Φραγκλίνος Ρούσβελτ" και ελλήνικα βαπόρια της γραμμής και κα'ί'κια.Η έλλειψη νερού και ψωμιού είναι το κύριο πρόβλημα.Τα αμερικάνικα πλοία ξεφουρνίζουν ψωμί που διανέμεται αμέσως, αλλά οι ανάγκες δεν καλύπτονται. Στις πηγές και τις βρύσες το νερό έβγαινε σαν βούρκος Οι Αμερικάνοι και οι Άγγλοι αντιμετώπισαν την κατάσταση διυλίζοντας θαλασσινό νερό.Μόνο την περιοχή του Φισκάρδου, στη βόρεια πλευρά του νησιού, δεν άγγιξε ο σεισμός γι' αυτό και διατηρεί μέχρι σήμερα την παραδοσιακή του αρχιτεκτονική.   

Αργοστόλι 
Αργοστόλι 16ος αιώνας:Γκραβούρα Περιόδ.ΟΔΥΣΣΕΙΑ

ΡΩΜΑ'Ι'ΚΗ ΚΑΤΟΧΗ

Στις αρχές του 2ου αιώνα π.χ. η Κεφαλονιά γίνεται στόχος των επεκτατικών βλέψεων της Ρώμης.Αρχικά και σε συμφωνία με τους Αιτωλούς οι τέσσερις πόλεις του νησιού παραδίδονται στους Ρωμαίους.Οι Σαμαίοι όμως που μαθαίνουν εκ των υστέρων ότι οι κάτοικοι της πόλης θα μεταφερθούν αλλού για να χρησιμοποιηθεί από τους Ρωμαίους λόγω της στρατηγικής της θέσης, ξεσηκώθηκαν.

Η πολιορκία της Σάμης κράτησε 4 μήνες από τον Οκτώβριο του 189 μέχρι τον Ιανουάριο του 188π.χ.Είναι πιθανόν η πόλη αυτή να χρησιμοποιήθηκε ως στρατηγείο των ρωμα'ι'κών δυνάμεων που παρέμειναν στην Ελλάδα.Παρόμοια τύχη είχε και το υπόλοιπο νησί που χρησίμευσε σαν ορμητήριο για τις πολεμικές επιχειρήσεις των Ρωμαίων στον Ελληνικό χώρο.

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

  Η Κεφαλονιά με τη μεγάλη της ναυτική δύναμη και την εμπειρία των ανθρώπων της στις θαλάσσιες μάχες φαίνεται ότι συνέβαλε στην προστασία του Βυζαντίου από τις εκδρομές των Αράβων,των Σαρακηνών πειρατών, Βενετών, Γενουατών και άλλων.

Μόνο το 1085 ο Νορμανδός τυχοδιώκτης Ροβέρτος Γυισκάρδος κατάφερε να προσαράξει στο βόρειο λιμάνι του νησιού και να το καταλάβει. Είναι το γνωστό σήμερα Φισκάρδο.

  ΦΡΑΓΚΟΙ ΚΑΤΑΚΤΗΤΕΣ

Η Κεφαλονιά, η Ιθάκη και η Ζάκυνθος έχουν πάψει πια να ανήκουν στη Βυζαντινή αυτοκρατορία. Το εξασθενημένο νησί δέχεται επίθεση το 1185 από Φράγκους και ύστερα από την κατάληψη του προσφέρεται ως κομητεία στο ναύαρχο Μαργαριτώνη.Τον Οκτώβριο του 1204 οι Σταυροφόροι και οι Βενετοί σύμμαχοι τους υπέγραψαν στην Κωνσταντινούπολη την περίφημη συνθήκη της διανομής της βυζαντινής αυτοκρατορίας.

Ο τότε άρχων του νησιού  Ματθαίος ή Μάιος Ορσίνι   για να εξασφαλίσει την θέση του στα Ιόνια αναγνώρισε την επικυριαρχία  των Βενετών και του Πάπα και αργότερα την  ηγεμονία της Αχα'ί'ας.Το 1324 ο Ιωάννης Κόμητας της Γραβίνας από την Νεάπολη καταλαμβάνει το νησί με το στόλο του.Το νησί την περίοδο εκείνη βρισκόταν σε άσχημη κατάσταση λόγω των ατελείωτων δολοπλοκιών στις οποίες επιδίδονται η οικογένεια του Ορσίνι.

               Η ΔΥΝΑΣΤΕΙΑ ΤΩΝ ΤΟΚΚΩΝ      

Το 1357 η Κεφαλονιά και η Ιθάκη    παραχωρείται από τον Βασιλιά της Νεάπολης στον Λεονάρδο Α΄ Τόκκο  επειδή τον βοήθησε στην απελευθέρωση του από τους Ούγγρους.Ο Λεονάρδος αλλά και ο διάδοχος του ο Κάρολος Α΄ διοίκησαν καλά την περιφέρειά τους. Προσάρτησαν και νέα εδάφη  στην εξουσία τους ενώ ο δεύτερος  κατάφερε να απαλλάξει την περιοχή του Ιονίου από τον φεουδαρχικό  

θεσμό που την ένωνε με την Αχα'ί'α.Μετά το θάνατο του Καρόλου του Α΄ άρχισε και η παρακμή της περιοχής. Γι 'αυτό  ευθύνεται κυρίως  ο διάδοχος του  ο Κάρολος  Β΄ αφού στην περίοδο της διακυβέρνησης του και συγκεκριμένα   στις  4 Μαρτίου 1449 οι Τούρκοι πήραν την Άρτα και προσάρτησαν πολλές από τις ηπειρωτικές κτήσεις των Τόκκων.

  Ληξούρι
         Ληξούρι 16ος αι.Γκραβούρα από Μουσείο Μπενάκη(Περιόδ.ΟΔΥΣΣΕΙΑ)

ΟΙ ΤΟΥΡΚΟΙ ΣΤΗΝ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ

Τα νησιά του Ιονίου ήταν μια από τις λίγες Ελληνικές περιοχές που δεν είχαν καταφέρει  να υποτάξουν  οι Τούρκοι.Το 1479 οι Τούρκοι  πάτησαν στο νησί.Όμως 3 χρόνια αργότερα στα 1500 οι Βενετοί πολιόρκησαν  το κάστρο  του Αγίου Γεωργίου το κατέλαβαν  και έσφαξαν 

την τουρκική φρουρά.Το 1538 οι Τούρκοι ξαναεπιτίθενται στο νησί και αιχμαλώτισαν  14.000 περίπου ντόπιους που τους πήραν μαζί ως σκλάβους.Το 1797 τελειώνει η περίοδος της Βενετοκρατίας.

  

Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΚΑΤΟΧΗ

Με την συνθήκη του Κάμπο Φόρμιο(1797) τα Ιόνια νησιά περιήλθαν στην Γαλλία.Ο λαός του Ιονίου τους υποδέχθηκε με ανακούφιση και χαρά αφού απαλλάχθηκε από την έλλειψη δημοκρατίας κατά την περίοδο της βενετοκρατίας.Οι Γάλλοι φρόντισαν ώστε να αναπτυχθεί η εκπαίδευση και γενικά διαμορφώθηκε και επικράτησε

ένα καινούργιο ιδεολογικό και πολιτικό κλίμα που βασίστηκε στις αρχές της γαλλικής επανάστασης.Τα δικαιώματα των ευγενών καταργήθηκαν και δημιουργήθηκε μια ισχυρή αστική τάξη.Όμως η άσχημη κατάσταση της οικονομίας άλλαξε τα φιλογαλλικά αισθήματα του λαού της Κεφαλονιάς.

  Η ΡΩΣΟΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ

Η δυσαρέσκεια που είχε δημιουργηθεί στο νησί εξαιτίας των κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων ήταν η αφορμή που χρησιμοποίησαν η Ρωσία και η σύμμαχος της Τουρκία.Έτσι τις 29 Οκτωβρίου του 1798 οι κάτοικοι του νησιού υποδέχονται τον Ρωσοτουρκικό στόλο στο Αργοστόλι με ενθουσιώδεις εκδηλώσεις ανάλογες με εκείνες με τις οποίες άλλοτε είχαν υποδεχτεί τους Γάλλους.Οι νέοι κυρίαρχοι  όμως επανέφεραν το παλιό αριστοκρατικό καθεστώς καταργώντας  τα πολιτικά

δικαιώματα του λαού.Στις 21 Μαρτίου 1800  με την Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης  ιδρύθηκε η "Πολιτεία των Επτά Ενωμένων Νησιών " με επικυριαρχία της Τουρκίας.Η Συνθήκη περιελάμβανε και  την ίδρυση ενός μεγάλου συμβουλίου που θα το αποτελούσαν αποκλειστικά  οι ευγενείς.Ο κόσμος ξεσηκώθηκε όπως ήταν φυσικό με την μορφή όμως τοπικής σύγκρουσης ανάμεσα  στις οικογένειες των Αννίνων και των Μεταξάδων που πάλευαν για τις ισχυρές θέσεις στο νησί.

 Ιθάκη
Ιθάκη-Λιθογραφία 19ου αιώνα(Περιοδ.ΟΔΥΣΣΕΙΑ)

ΔΕΥΤΕΡΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΚΑΤΟΧΗ   

Με την συνθήκη του Τιλσίτ (7 Ιουλίου 1807)   η Επτάνησος παραχωρήθηκε στη Γαλλία.Τα πράγματα πήγαιναν καλύτερα  ώσπου οι Άγγλοι  με συστηματικό αποκλεισμό του νησιού την παρεμπόδιση  του εμπορίου και την υποκίνηση του λαού με την βοήθεια ντόπιων  πρακτόρων

έστρεψαν τους Κεφαλονίτες εναντίον  των Γάλλων.Έτσι τον Οκτώβριο του 1809 οι Άγγλοι  με αρχηγό  τον στρατηγό Όσβαλντ έφταναν στο νησί, ύστερα από αίτημα των κατοίκων ώς  ελευθερωτές του από τους Γάλλους.

        ΒΡΕΤΤΑΝΙΚΗ ΚΑΤΟΧΗ

Την εκτελεστική εξουσία του νησιού αναλαμβανει ένα σώμα που το αποτελούσε ένας Άγγλος διοικητής και τέσσερις ντόπιοι καθώς και ένας γραμματέας. Παράλληλα συστήθηκε στην Κεφαλονιά,όπως και στα άλλα νησιά ένα Διοικητικό Σώμα, ένα είδος τοπικής βουλής απαρτιζόμενο από 40 άτομα προερχόμενα από εξέχουσες οικογένειες   του νησιού . Ένα από τα κυριότερα έργα του υπήρξε η γέφυρα που ενώνει την ακτή του Δράπανου με την πόλη του Αργοστολίου, που στην αρχή ήταν ξύλινη.Στις 17 Νοεμβρίου 1815 υπογράφεται η συνθήκη των Παρισίωνσύμφωνα με την οποία τα Ιόνια Νησιά θα αποτελούσαν κράτος ελεύθερο και ανεξάρτητο με την επωνυμία  "Ενωμένα Κράτη των Ιονίων Νησιών"κάτω από την άμεση και αποκλειστική προστασία της Μεγάλης Βρετανίας.Ο Μέγας Αρμοστής που σύμφωνα με την συνθήκη θα αναλάμβανε προσωρινά την διοίκηση των νησιών αποδείχτηκε στην πορεία ότι δεν ήταν

 

τίποτε άλλο παρά ο μόνος κυρίαρχος και η μόνη  εξουσία στα νησιά, κάτι που η Μεγάλη Βρετανία επιδίωκε από την αρχή.Δεκαεπτά τοποτηρητές του Μεγάλου Αρμοστή σύμφωνα με την οποία τα Ιόνια Νησιά επιδίωκε από την αρχή. Δεκαεπτά τοποτηρητές του Μεγάλου Αρμοστή σύμφωνα με την οποία τα Ιόνια Νησιά θα αποτελούσαν κράτος ελεύθερο και υπηρέτησαν στην Κεφαλονιά στο διάστημα της αγγλικής κατοχής και συγκεκριμένα από τον Αύγουστο του 1817 μέχρι το 1864.Ο Κάρολος Ιάκωβο Napier άφησε μνήμη αγαθή στο νησί. Το ενδιαφέρον του για την αναδιοργάνωση ζωής στο νησί εκδηλώθηκε κυρίως σε έργα οδοποιϊας, τόσο μέσα στις πόλεις όσο και στα περίχωρα, καθώς και ανέργεση αξιόλογων κοινοφελών ιδρυμάτων. Έργο δικό του ήταν εκτός των άλλων και το περίφημο κτίριο των Δικαστηρίων στο Ληξούρι το γνωστό ως Μαρκάτο

2 α. ΈΘΙΜΑ  ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ - ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΣ

   Αυτή την εποχή η αγριοκουμαριά είναι φορτωμένη με ζωηρούς γλυκούς κόκκινους καρπούς. Κατά το έθιμο κλαδιά κουμαριάς και μυρτιάς στολίζουν το σπίτι τα Χριστούγεννα. Οι νοικοκυρές ψαίνουν το Χριστόψωμο, το διακοσμούν με το σχήμα του Σταυρού και το στολίζουν με αμύγδαλα και καρύδια. Τον παλιό καιρό γυρίζοντας από την εκκλησία μετά την νυχτερινή λειτουργία των Χριστουγέννων, ο νοικοκύρης κρατούσε το Χριστόψωμο πάνω από την φωτιά στο τζάκι και έριχνε πάνω του λάδι τρείς φορές, λέγοντας: "Χριστός γεννιέται, το φως αξαίνει". Κατόπιν κάθε μέλος της οικογένειας έκοβε ένα κομμάτι και το υπόλοιπο το πήγαιναν στον σταύλο και τάϊζαν τα ζώα σε ανάμνηση της ζεστασιάς που πρόσφεραν στον Χριστό στην γέννησή του.

   Οι Αργοστολιώτες   αποχαιρετούν τον παλιό χρόνο περπατώντας στον κεντρικό δρόμο της πόλης όπου οι μπάντες και χορωδίες ψάλλουν τα κάλαντα και άλλα τραγούδια, ρίχνοντας ο ένας στον άλλο αρώματα.

  Κατά το έθιμο,την 31η Δεκεμβρίου,βγαίνουμε στην εξοχή και ξεριζώνουμε μια αγιοβασιλίτσα(ασκυνοκάρα)την οποία κρεμάμε πάνω από την πόρτα του σπιτιού για να φέρει υγεία,καλή τύχη και προστασία στο σπίτι και την οικογένεια για όλο το χρόνο.Αυτό το έθιμο έχει διασωθεί από την αρχαιότητα. Το σημερινό όνομα του φυτού οφείλεται στον εορτάζοντα Άγιο Βασίλειο. Είναι επίσης Πρωτοχρονιάτικο έθιμο να σπάσουν ένα ρόδι πετώντας το στο έδαφος μπροστά από την είσοδο του σπιτιού,ελευθερώνοντας τους σπόρους.Ο αριθμός των ευχών για το σπίτι και την οικογένεια είναι ίδιος με τα σπυριά που περιέχονται στον καρπό.
Σε μερικά χωριά την παραμονή των Χριστουγέννων έφτιαχναν μπομπότα και Χριστόψωμο το οποίο έφερνε στη μέση σημάδι από τη μεγάλη σφραγίδα και είχε πέντε άκρες σαν το χέρι του Χριστού. Επίσης ,την ημέρα της Πρωτοχρονιάς οι γυναίκες έφτιαχναν τηγανίτες και μαγείρευαν το “χοντρό”, (έμοιαζε με λαδερή σούπα και είχε λάδι και αλάτι την οποία έτρωγαν για πρωινό).              

   Την παραμονή των Φώτων, την ημέρα του Αγιασμού,οι καλλικάτζαροι της υπόλοιπης Ελλάδας, τα “παγανά” της Κεφαλονιάς, έχουν εξαφανιστεί. Ο σταυρός που μπήκε στα σπίτια με το αγιασμένο νερό τα έδιωξε. Αφού για ένα δωδεκαήμερο, από την νύχτα των Χριστουγέννων κυριαρχήσανε στη γη, μπήκανε στα σπίτια από τις καμινάδες, μαγαρίσανε τα φαγητά , ήρθε η ώρα να ξαναγυρίσουν αποδιωγμένα στου κάτω κόσμου τα βασίλεια. Τα παγανά της Κεφαλονιάς είναι παράξενα πνεύματα με παιδική μορφή.Πολλοί πιστεύουν πως είναι οι ψυχές των αβάπτιστων νηπίων.
Για το δωδεκαήμερο στα παλιά χρόνια έλεγαν ότι μπήκαν “παγανόμερες” . Σταύρωναν τις πόρτες κάθε βράδυ και λιβανίζανε.

   Για την ημέρα των Επιφανίων η κεντρική είσοδος της εκκλησίας στολίζεται με μια αψίδα από κλαδιά μυρτιάς (κλασσικό σύμβολο αιώνιας αγάπης ,ειρήνης και τιμής) και φοίνικα (σύμβολο της νίκης του Χριστού πάνω στο θάνατο).Την παραμονή ο ιερέας επισκέπτεται τα σπίτια των ενοριτών του για να τα αγιάσει.Χρησιμοποιεί την Αγιαστούρα (ένα ξύλο στολισμένο με δεντρολίβανο νάρκισσους και συχνά ένα γαρύφαλλο).Παλιότερα ,τη στάχτη που είχαν στα σπίτια τους το δωδεκαήμερο, οι άνθρωποι την έβγαζαν από το σπίτι πριν να έρθει ο παπάς να αγιάσει. Τη χρησιμοποιούσαν για να ξορκίσουν το σκαθάρι από τα αμπέλια τους.
Εάν η περιοχή είναι κοντά σε θάλασσα ,ποτάμι ή λίμνη αγιάζονται και τα νερά.Ο Σταυρός ρίχνεται τρείς φορές στην θάλασσα και ελευθερώνονται τρία περιστέρια συμβολίζοντας την βάπτιση του Χριστού.
Όταν ο παπάς έκανε τη Βάφτιση στην εκκλησία και ράντιζε τον κόσμο, οι γυναίκες προσπαθούσαν να μαζέψουν τις πρώτες σταγόνες που θα έπεφταν για να μπορέσουν να κάνουν αρσενικά παιδιά.
Τη στάχτη που είχαν στα σπίτια τους το δωδεκαήμερο, οι άνθρωποι την έβγαζαν από το σπίτι πριν να έρθει ο παπάς να αγιάσει. Τη χρησιμοποιούσαν για να ξορκίσουν το σκαθάρι από τα αμπέλια τους.
Το ψωμί που βγάζει ο φούρνος έχει στρογγυλές άκρες και ονομάζεται Φωτίτσα.

 β. ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ

    Μακρόχρονη και πλούσια είναι η παράδοση του Κεφαλλονίτικου Καρναβαλιού.Οι αμφιέσεις των χορευτών είναι παράξενες και εντυπωσιακές. Οι καβαλιέροι φορούν λευκές φουστανέλες, λευκά γάντια , χάρτινη ψηλή περικεφαλαία στολισμένη με ωραία κουδουνάκια. Μεταξωτές κορδέλες βάζουν στις φουστανέλες ενώ στο στήθος κρεμούν βαρύτιμα χρυσά στολίδια,καδένες καρφίτσες. Οι ντάμες είναι μασκαρεμένοι νεαροί χαμηλού αναστήματος. Όλοι φορούν μάσκες. Για τους χορούς των καρναβαλιών έχουν καθιερωθεί από τα παλιά χρόνια οι παλιές καντρίλιες , πόλκες και οι λαϊκοί ελληνικοί χοροί. Αστεία και γραφικά είναι τα διάφορα “μπαμπαούλια” δηλαδή κωμικά νούμερα που εκτελούν μασκαρεμένοι νέοι.
   Στην Κεφαλονίτικη διάλεκτο το Καρναβάλι λέγεται πιο συνηθισμένα μάσκαρα. Η Τσικνοπέμπτη λέγεται μουρδουλοπέφτη.
Την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς , ομάδες μασκαρεμένων από τα χωριά συνήθιζαν να κατεβαίνουν στο Αργοστόλι, ενώ στα χωριά δίνονταν χοροί με μαζική συμμετοχή. Οι χοροί ήταν συνήθως οι τοπικοί: μπάλος, λεβαντίνικος, διβαράτικος αλλά και καλαματιανός. Οι Κεφαλονίτες επιπλέον γνώριζαν και χόρευαν ξενόφερτους χορούς- απομεινάρια των κατακτητών- τανγκό, βάλς, φοξ, καντρίλιες ,λατσιέρες.
Οι μασκαρεμένοι φορούσαν πολλά πολύτιμα κοσμήματα, τα οποία ήταν σχεδόν πάντα δανεικά: είτε από κάποια πλούσια οικογένεια είτε…. από τις εκκλησιές του χωριού.! Όλα όμως επιστρέφονταν χωρίς παράπονα για ελλείψεις..
Η σάτιρα δεν άφησε ασχολίαστη τη μάσκαρα. Ενδεικτικά αναφέρουμε και παραπέμπουμε στο γνωστότατο για τους παλιούς “Ζιζάνιο” του Μολφέτα

γ. 25η ΜΑΡΤΙΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

    Όπου υπήρχε εκκλησία αφιερωμένη στην Ευαγγελίστρια στο νησί, είχε ξεχωριστή γιορτή τις 25 Μαρτίου. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται -τόσο από τους ανθρώπους όσο και από την τοπική σατιρική εφημερίδα “Ζιζάνιο” και από τον γνωστό Δημ. Λουκάτο -
για το πανηγύρι στο χωριό Φαρακλάτα.
   Σε αυτό το χωριό λοιπόν, την προηγούμενη μέρα, οι άνθρωποι πήγαιναν αρτοπλασίες στην εκκλησία. Τοποθετούσαν την αρτοπλασία σε μια κανίστρα: τέσσερα μικρά ψωμιά, ένα μεγάλο άρτο, ένα μπουκάλι λάδι , ένα μπουκάλι κρασί. Με το τέλος της λειτουργίας έπαιρναν πίσω τον μεγάλο άρτο, τον οποίο έκοβαν σε κομμάτια και τον μοίραζαν όπου ήθελαν. Όλα τα υπόλοιπα τα κρατούσε η εκκλησία. Οι αρτοπλασίες ήταν πολλές τα παλιά χρόνια και όλη η εκκλησία μοσχοβολούσε από τα άνθη που διακοσμούσαν τον μεγάλο άρτο.
   Μετά τον Εσπερινό γινόταν ολονυχτία. Όσο είχαν τουφέκια “βαρούσαν τουφεκιές” όπως λένε οι ίδιοι “ για τιμητικό”. Έφερναν μπαρούτι από το Μοριά και έριχναν πυροτεχνήματα. Κάποιοι μάγειρες μαγείρευαν αλιάδες (=σκορδαλιές) , το τυπικό φαγητό της ημέρας, μπακαλεόπιτες και κοφισόπιτες . Αυτές έτρωγε ο κόσμος που μαζευόταν για το πανηγύρι. Το φαγητό μοιραζόταν στο κελί της εκκλησίας και όπου αλλού υπήρχε κόσμος.
   Μετά την ολονυχτία , μόλις ξημέρωνε έβγαζαν λιτανεία την εικόνα της Βαγγελίστρας σε όλο το χωριό με τη συνοδεία της Φιλαρμονικής του Αργοστολίου. Στα νεώτερα χρόνια-ακόμα και σήμερα- η λιτανεία γίνεται το απόγευμα της γιορτής.
Η απαγόρευση που ίσχυε τη συγκεκριμένη ημέρα ήταν να μην βάλουν στο σπίτι λουλούδια ή χόρτα στο σπίτι, διότι τον επόμενο χρόνο θα έβρισκαν φίδι στο σπίτι.    

δ. ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ   ΠΑΣΧΑ

    Σε όλες τις εκκλησίες   στολίζεται ο Επιτάφιος με ανοιξιάτικα άνθη. Επάνω του απλώνονται αρωματικά φύλλα και ανθοπέταλα.Γίνεται μια συγκινητική πένθιμη λιτανεία με  αναμμένα κεριά γύρω από την ενορία για να αγιασθεί η περιοχή και τα σπίτια.
    Το πρωί του Σαββάτου,φύλλα δάφνης σκορπίζονται στο δάπεδο των εκκλησιών συμβολίζοντας την δόξα και την νίκη του Χριστού πάνω στόν θάνατο.Τα μεσάνυχτα εορτάζεται η Ανάσταση.Είναι έθιμο να πάρει ο καθένας το κερί του στο σπίτι προσπαθώντας να μην σβήσει στον δρόμο, φέρνοντας το Αναστάσιμο φώς,ευλογία για τον υπόλοιπο χρόνο.Γίνεται  πραγματικός πόλεμος από τα βαρελότα και τα βεγγαλικά που δεν σέβονται ούτε τα γένια του δεσπότη.
    Η  πιο σημαντική και όμορφη γιορτή για τους Έλληνες είναι το Πάσχα.Κατά το έθιμο, μετά την 50ήμερη νηστεία,ψήνονται αρνιά και τρώγονται τα κόκκινα αυγά που έχουν ετοιμασθεί για τις Πασχαλινές ημέρες.Απαραίτητο συμπλήρωμα του Πασχαλινού τραπεζιού είναι  το Λαμπρόψωμο που οι  νοικοκυρές συνήθιζαν να ψένουν την Μεγάλη Πέμπτη.Είναι  διακοσμημένο με το σχήμα του Σταυρού και ένα κόκκινο αυγό στό κέντρο.Το κόκκινο ήταν βασιλικό χρώμα και τα αυγά βάφονται βράζοντάς τα με ένα ειδικό φύκι που πουλιέται στήν αγορά του Αργοστολίου πριν το Πάσχα.
  Η εκκλησία στολίζεται με κλαδιά φοίνικα (σύμβολο νίκης πάνω στο θάνατο) και φτιάχνονται τα βάγια, μικροί σταυροί από φύλλα φοίνικα δεμένα με κλαδάκια ελιάς (σύμβολο ειρήνης) δεντρολίβανο (σύμβολο ανάμνησης)δάφνη (σύμβολο νίκης)και φασκόμηλο (σύμβολο σωτηρίας).Κάθε   ένας από το εκκλησίασμα παίρνει ένα ματσάκι από τον ιερέα πρίν φύγει από την εκκλησία. 

ΣΑΒΒΑΤΟ ΤΟΥ ΛΑΖΑΡΟΥ:
  Τα παιδιά γύριζαν στις γειτονιές λέγοντας τα κάλαντα του Λαζάρου. Κρατούσαν τριζόνια στα χέρια τους.


ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΒΑΪΩΝ:
   Στους νιόπαντρους έδιναν ένα ξεχωριστό βάγιο, το οποίο ονομαζόταν βαγιοφόρα. Είχε επάνω του εκτός από τα συνηθισμένα φυτά των υπόλοιπων κοινών βάγιων και κόκκινες διπλές βιολέτες. Οι βαγιοφόρες προσφέρονταν στους νιόπαντρους μέσα σε ένα δίσκο και αυτοί έδιναν χρήματα καθώς έπαιρναν το βάγιο.
Το συνηθισμένο φαγητό της ημέρας είναι ψάρι και ιδίως μπακαλεόπιτα ή κοφισόπιτα.


ΜΕΓΑΛΗ ΤΕΤΑΡΤΗ:
  Πηγαίνοντας στην εκκλησία για το μυστήριο του ευχελαίου , οι γυναίκες είχαν μαζί τους μια λεκανίτσα με αλεύρι και επτά κεριά-όσα ήταν τα Ευαγγέλια. Το κάθε κερί άναβε όταν λεγόταν το Ευαγγέλιο. Το αλεύρι αυτό δεν το πετούσαν, αλλά το έκαναν πρόσφορο και τον πήγαιναν κατόπιν στην εκκλησία, ή το χρησιμοποιούσαν όταν έκαναν ευχέλαιο στο σπίτι τους.


ΜΕΓΑΛΗ ΠΕΜΠΤΗ:
  Την ημέρα αυτή πρώτα μεταλάβαιναν και μετά έβαφαν τα αυγά γύρω στις δώδεκα το μεσημέρι. Υπάρχουν πολλές θεραπευτικές και γενικά θετικές ιδιότητες που αποδίδονται στο πρώτο βαμμένο αυγό, όπως αυτή που θέλει το χαλάζι να σταματά όταν βγάλουν το αυγό έξω την ώρα που ρίχνει χαλάζι. Το βράδυ την ώρα που ψάλλονται τα δώδεκα Ευαγγέλια, οι γυναίκες έχουν ένα μέτρο κλωστή μπλε και κάνουν ένα κόμπο κάθε φορά που λέγεται ένα Ευαγγέλιο. Την άλλη μέρα έβαζαν αυτή την κλωστή σε μια ανθισμένη αγραπιδιά για να παίρνει τις αρρώστιες του κόσμου. Το κερί που άναβε ο παπάς τα υπόλοιπα, το πήγαιναν στην εκκλησιά τη Λαμπρή για να ακούσει το Ευαγγέλιο της ημέρας και μετά το τοποθετούσαν στα δέντρα ή στα μελίσσια και αλλού. Του έβαζαν και μια καρφίτσα για να το γνωρίζουν.
Την ημέρα αυτή οι υφάντρες, κρεμούσαν το “αντί” του αργαλειού και σταματούσαν τη δουλειά τους.


ΜΕΓΑΛΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ :
   Δεν έκανε να καρφώσουν τίποτα, ούτε να βγάλουν αίμα. Δεν έμπαζαν νερό στο σπίτι, ή, αν είχαν το έχυναν την επόμενη μέρα. Δεν έκανε να ανάψουν φωτιά, ούτε μαγείρευαν, ούτε γενικά έκαναν δουλειές. Το πρωί αφού προσκυνούσαν τον Εσταυρωμένο , έπιναν λίγο ξύδι. Αφού τελείωνε η λειτουργία, γύριζαν σπίτι και τότε έστρωναν τα κρεβάτια τους : ήταν έθιμο να μην τα στρώνουν προτού στρωθεί το κρεβάτι του Χριστού. Επίσης πήγαιναν στα νεκροταφεία για να ανάψουν τα καντήλια και να λιβανίσουν. Έμεναν όλη μέρα νηστικοί και το βράδυ μόνο έτρωγαν αντίδωρο.
Ο Επιτάφιος στολιζόταν συνήθως το μεσημέρι από γυναίκες. Προηγουμένως είχαν μαζευτεί άνθη από λεμονιές και πορτοκαλιές και κάθε είδους λουλούδια από τα παιδιά που γύριζαν όλα τα σπίτια στα χωριά.
Κατά τη διάρκεια της Ακολουθίας του Επιταφίου, άναβαν κεριά, ένα σε κάθε γωνία του. Από το πρώτο κερί που αναβόταν, έπαιρναν ένα κομμάτι για το σπίτι διότι το θεωρούσαν καλό. Με τα άνθη του επιταφίου έκαναν φυλαχτό. Μία ακόμα χρήση των λουλουδιών του Επιταφίου ήταν η μεταφορά τους στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου ή στο ομώνυμο ξωκλήσι- αν κάποιο χωριό είχε τέτοια εκκλησία- προκειμένου να ετοιμαστεί η εκκλησία που θα γιόρταζε τη Νέα Δευτέρα. Η μεταφορά των λουλουδιών γινόταν το Μεγάλο Σαββάτο.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η εβδομάδα μετά το Πάσχα καλείται Νέα ή Νιά από τους Κεφαλονίτες.
* Η όλη πορεία προς τη Μεγάλη εβδομάδα, δηλαδή οι πενήντα μέρες που μεσολαβούν , προβάλλονται με το εξής αίνιγμα: “Τριαντάφυλλο εφτάφυλλο εφτά φορές εφτάφυλλο και μέσα από το εφτάφυλλο βγαίνει το τριαντάφυλλο”.
** Οι επιτρόποι της κάθε εκκλησιάς πήγαιναν στα σπίτια του χωριού, για να τους δώσουν οι ενορίτες αυγά ώστε να τα βάψουν για το Πάσχα. Αυτά τα μοίραζαν τη Νια Δευτέρα στα πανηγύρια που έκαναν τα ξωκλήσια του χωριού .

ε. ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ

    Αυτήν την ημέρα θα δείτε ένα στεφάνι από πολύχρωμα ανοιξιάτικα λουλούδια και βότανα κρεμασμένο πάνω από τις πόρτες των περισσότερων σπιτιών.Είναι ένα αρχαίο έθιμο για τον εορτασμό της άνοιξης.Κατά την παράδοση,ανάμεσα στα άνθη πλέκεται ένα σκόρδο για να προστατεύει το σπίτι από κακοτυχία και μάτιασμα.

ζ. ΑΝΑΛΗΨΙΣ

  

   Γιορτάζεται   σαράντα μέρες μετά το Πάσχα.Στα χωριά είναι έθιμο να σκορπίζουν άνθη και ανθοπέταλα στον κήπο σε ανάμνηση μελών της οικογένειας και φίλων που έχουν φύγει από την ζωή.
  Την ημέρα αυτή συνηθίζεται στο νησί να μαγειρεύουν κρεατόπιτες. Επίσης την ημέρα αυτή οι άνθρωποι συνήθιζαν να πηγαίνουν στη θάλασσα. Έλεγαν πως “όπως αναλήφθηκε ο Κύριος, έτσι να αναληφθούν και οι αρρώστιες από πάνω τους.”

η. ΛΑΜΠΑΔΑΡΗΣ

   Άλλο ένα έθιμο του καλοκαιριού  είναι το έθιμο της Λαμπάδας στις 24 Ιουνίου,προς τιμή του Αϊ- Γιάννη του Λαμπαδάρη,με το άναμμα των γνωστών φωτιών.Η ετοιμασία των φωτιών αρχικά άνηκε στις γυναίκες και τα κορίτσια .
   Η γιορτή αυτή συνδέεται με το έθιμο του κλύδωνα στα χωριά. Σε στέρνες που δεν φαινόντουσαν οι σκιές των δέντρων μέσα, τις ανοίγανε και τις ξορκάγανε τις 2 το μεσημέρι με κόκκινο μαντήλι. Φέρνανε ένα μεγάλο καθρέφτη για να βλέπουνε κάτω χαμηλά στη στέρνα. Μετά το ξόρκι το νερό έκανε κύμα και οι κοπέλες βλέπανε αυτόν που θα παντρευόντουσαν. Την ώρα που έλεγαν το ξόρκι δεν έπρεπε να κρατούν φυλαχτό ή να γελάνε οι άλλες δίπλα τους ή να μιλούν ή ακόμα να έχουν σταυρό. Έπρεπε να ήταν αφοσιωμένες στη στέρνα. Το φυλαχτό και ο σταυρός είναι χριστιανικά στοιχεία και δεν ταιριάζουν με τα μάγια.
Όσες δεν είχαν στέρνα, παίρνανε ένα σύκλο (=κουβά) φέρνανε το νερό, το οποίο ήταν αμίλητο και το ξορκάγανε πάλι με ένα κόκκινο μαντήλι. Όλα αυτά γίνονται πριν καθίσει ο ήλιος.
Το ξόρκι που έλεγαν ήταν απλό: “Αϊ- Παύλο και Αϊ-Πέτρο και Αϊ-Γιάννη Λαμπαδάρη κάμε μου αυτή τη χάρη….” Και συμπληρώνανε τη χάρη που ήθελαν να τους γίνει. Αυτό γινότανε μέχρι και τη γιορτή του Αϊ-Λια.

θ. ΔΕΚΑΠΕΝΤΑΥΓΟΥΣΤΟΣ-ΕΟΡΤΗ ΑΓΙΟΥ ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ.

Εορτάζουν όλες οι εκκλησίες οι αφιερωμένες στην Κοίμηση της Παναγίας.Στην εκκλησία  του χωριού Πάστρα ένα θαύμα γίνεται κάθε χρόνο.Στις 30 Ιουνίου(εορτή των Αγίων Αποστόλων) κρίνοι  της Παναγίας που  είχαν ανθίσει κατά την διάρκεια του Μαίου φυλάσσονται και τοποθετούνται μπροστά  στην εικόνα της Παναγίας μέχρι την 15η Αυγούστου,οπότε ξανανθίζουν.Από την αρχαιότητα οι κρίνοι ήταν   σύμβολο της  αγνότητας και από τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους  έχει συνδεθεί με την  Παναγία.

Προστάτης άγιος της Κεφαλληνίας είναι ο Άγιος Γεράσιμος, ο οποίος έζησε τον 16ο  αιώνα. Την ημέρα της γιορτής του κάτοικοι του νησιού και προσκυνητές από όλα τα μέρη της Ορθοδοξίας γιορτάζουν την επέτειο της Κοίμησης του Αγίου στο μοναστήρι του στα Ομαλά.   Κατά το έθιμο το εκκλησίασμα ακολουθεί  την λιτανεία από την εκκλησία, μέσα από μια μεγάλη σκιασμένη λεωφόρο στον μεγαλοπρεπή μοναχικό πλάτανο.'Ηταν σ' αυτό το σημείιο που ο 'Αγιος Γεράσιμος έσκαψε ένα πηγάδι και φύτεψε τον πλάτανο δίπλα του.Η λιτανεία σταματά για λίγο εδώ και συνηθίζεται να παίρνουν οι πιστοί ένα φυλλαράκι αυτού του πολύτιμου πλατάνου σε ανάμνηση  του Άγιου.Στις 20 Οκτωβρίου γίνεται μια παρόμοια γιορτή σε ανάμνηση της ανακομιδής του λειψάνου του Άγιου.

 

ι. 14η ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ " ΥΨΩΣΙΣ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ"

  Σε όλες τις εκκλησίες ο Σταυρός είναι πλούσια στολισμένος με βασιλικό επειδή αυτό το φυτό φύτρωνε στο σημείο που η Αγία Ελένη, μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου(πρώτου χριστιανού Αυτοκράτορα) ανακάλυψε τον Τίμιο Σταυρό στην Παλαιστίνη.Μετά την λειτουργία το εκκλησίασμα παίρνει από ένα ματσάκι του αρωματικού φυτού.Είναι ευχαρίστηση για τους Έλληνες να δίνουν ένα κλωναράκι βασιλικό σαν δείγμα φιλίας.Από την αρχαιότητα το φυτο θεωρείται ιερό και δεν χρησιμοποιείται στην παραδοσιακή ελληνική κουζίνα.Άλλο ένα έθιμο είναι η ευλογία των σπόρων.Όσοι σκοπέυουν να σπείρουν βάζουν σε ένα μαντήλι μικρό μέρος όλων των σπόρων και το τοποθετούν κάτω από την εικόνα του Χριστού στο εικονοστάσι για να ευλογηθούν.Όταν γυρίσουν στο σπίτι τους τα αδειάζουν μέσα στα κασόνια με τον υπόλοιπο σπόρο που έχουν για να σπείρουν.

κ. ΤΑ ΜΠΟΥΡΜΠΟΥΡΕΛΙΑ

  Η γιορτή γίνεται στο μέσον της εποχής της σποράς γι'αυτο η Παναγία των Εισοδίων λέγεται και Μεσοσπορίτισσα.Σε ανάμνηση της Παναγίας παραδοσιακά οι νοικοκυρές μαγειρεύουν "μπουρμπουρέλια "   ένα μείγμα από διάφορους ντόπιους καρπούς , στάρι, καλαμπόκι, φασόλια, φακές, ρεβύθια, κουκιά και μπιζέλια. Αποτελεί συνέχεια της αρχαίας ελληνικής συνήθειας προσφοράς των καρπών στην Δήμητρα ώστε ο επόμενος χρόνος να φέρει μια καλή σοδειά.
Το λεγόμενο από τους χωρικούς είναι : “μισόφαγα, μισόσπειρα, μισά έχω να περάσω”.